مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
290
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
داروى خشك كه خون از جراحتها باز بندد : گلنار ، خون سياوشان ، شادانه شسته ، ماز : هريك راستار است ؛ كوفته و بيخته ، بياميزند « 1 » . دارويى كه جنبيدن دندانها را سود دارد « 2 » : ورق گلنار « 3 » سرخ ، گزمازه ، زاگ يمانى « 4 » ، تراشهء صندل ، پوست هليلهء زرد ، گشنيز خشك ، زردچوبه : از هريك « 5 » راستار است كوفته و بيخته « 6 » ، بياميزد . سنونى كه درد دندان را كه سبب ، سردى مزاج باشد سود دارد « 7 » : عاقرقرحا ، زنجبيل ، مويزج ، كوفته و بيخته ، با يكديگر بياميزند و در « 8 » دندان گيرند . دارويى كه بوى بغل را « 9 » بازدارد : زاج يمانى : 2 « 10 » / مر : 3 « 11 » / ورق گل : 6 « 12 » / مرداسنگ : 6 « 13 » ؛ كوفته و بيخته ، با يكديگر بياميزند و بغل را به اشنان بشويند و اين سنون را استعمال كنند « 14 » . و اللّه اعلم « 15 » . باب شانزدهم : در سعوطات « 16 » و غرغره « 17 » ها سعوطى كه خداوند لقوه را « 18 » و فالج را سود دارد : پودنهء كوهى ، كندس ، قنطوريون باريك « 19 » : از هريك راستار است كوفته و بيخته « 20 » ، با يكديگر بياميزند و ببويند .
--> ( 1 ) . م : - سنونى . . . بياميزند . ( 2 ) . م : دارويى كه از جراحتها خون بازبندد ، گلنار . ( 3 ) . م : گل . ( 4 ) . زاگ يمانى : زاج سفيد . ( 5 ) . م : يكى . ( 6 ) . م : با يكديگر . ( 7 ) . م : دارويى كه جنبيدن دندان را سود دارد ، فلفل . ( 8 ) . م : بر . ( 9 ) . م : - را . ( 10 ) . م : دو درم . ( 11 ) . م : سه درم . ( 12 ) . م : شش درم . ( 13 ) . م : شش درم . ( 14 ) . ل : - و اين سنون را استعمال كنند . ( 15 ) . م : - و اللّه اعلم . ( 16 ) . سعوط : به فتح اول ، دارويى است كه در بينى چكانند و وضع آن منسوب به جالينوس است . ( لغتنامه ) ، امّا چنانكه از متن پيداست ، به بوييدنىها نيز اطلاق شود . ( 17 ) . غرغره : دارويى كه در گلو و حلق مىچرخانند و مىريزند ( لغتنامه ) . ( 18 ) . م : - را . ( 19 ) . م : دقيق . ( 20 ) . م : بكوبند و ببيزند و .